(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 155

॥ శ్రీః ॥
5.155. అధ్యాయః 155
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
దుర్యోధనేన స్వసేనానాం అగ్ర్యమధ్యమపాశ్చాత్యభేదేన త్రేధా విభజనం ॥ 1 ॥ తాసాం సాంగ్రామికోపకరణసమృద్ధివర్ణనం ॥ 2 ॥ దుర్యోధనేన కృపాదీనామేకాదశానాం పృథక్పృథగక్షౌహిణ్యధిపతిత్వేఽభిషేచనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 5-155-0x(3841)(37094)
వ్యుష్టాయాం వై రజన్యాం హి రాజా దుర్యోధనస్తతః।
వ్యభజత్తాన్యనికాని దశ చైకం చ భారత ॥ 5-155-1(37095)
నరహస్తిరథాశ్వానాం సారం మధ్యం చ ఫల్గు చ।
సర్వేష్వేతేష్వనీకేషు సందిదేశ నరాధిపః ॥ 5-155-2(37096)
సానుకర్షాః సతూణీరాః సవరూథాః సతోమరాః।
సోపాసంగాః సశక్తీకాః సనిషంగాః సహర్ష్టయః । 5-155-3(37097)
సధ్వజాః సపతాకాశ్చ సశరాసనతోమరాః ।
రజ్జుభిశ్చ విచిత్రాభిః సపాశాః సపరిచ్ఛదాః ॥ 5-155-4(37098)
సకచగ్రహవిక్షేపాః సతైలగుడవాలుకాః ।
సాశీవిషఘటాః సర్వే ససర్జరసపాంసవః ॥ 5-155-5(37099)
సఘంటఫలకాః సర్వే సాయోగుడజలోపలాః ॥
సశాలభిందిపాలాశ్చ సమధూచ్ఛిష్టముద్గరాః ॥ 5-155-6(37100)
సకాండదండకాః సర్వే ససీరవిషతోమరాః ।
సశూర్పపిటకాః సర్వే సదాత్రాంకుశతోమరాః ॥ 5-155-7(37101)
సకీలకవచాః సర్వే వాశీవృక్షాదనాన్వితాః।
వ్యాఘ్రచర్మపరీవారా ద్వీపిచర్మావృతాశ్చ తే ॥ 5-155-8(37102)
సహర్ష్టయః సశ్రృంగాశ్చ సప్రాసవివిధాయుధాః ।
సకుఠారాః సకుద్దాలాః సతైలక్షౌమసర్పిషః ॥ 5-155-9(37103)
రుక్మజాలప్రతిచ్ఛన్నా నానామణివిభూషితాః ।
చిత్రానీకాః సువపుషో జ్వలితా ఇవ పావకాః ॥ 5-155-10(37104)
తథా కవచినః శూరాః శస్త్రేషు కృతనిశ్చయాః ।
కులీనా హయయోనిజ్ఞాః సారథ్యే వినివేశితాః ॥ 5-155-11(37105)
బద్ధారిష్టా బద్ధకక్షా బద్ధధ్వజపతాకినః।
బద్ధాభరణనిర్యూహా బద్ధచర్మాసిపట్టిశాః ॥ 5-155-12(37106)
చతుర్యుజో రథాః సర్వే సర్వే చోత్తమవాజినః ।
సప్రాసఋష్టికాః సర్వే సర్వే శతశరాసనాః ॥ 5-155-13(37107)
ధుర్యయోర్హకయయోరేకస్తథాన్యౌ పర్ష్ణిసారథీ ।
తౌ చాపి రథినాం శ్రేష్ఠౌ రథీ చ హయవిత్తథా ॥ 5-155-14(37108)
నగరాణీవ గుప్తాని దురాధర్షాణి శత్రుభిః ।
ఆసన్రథసహస్రాణి హేమమాలీని సర్వశః ॥ 5-155-15(37109)
యథా రథాస్తథా నాగా బద్ధకక్షాః స్వలంకృతాః ।
బభూవుః సప్తపురుషా రత్నవంత ఇవాద్రయః ॥ 5-155-16(37110)
ద్వావంకుశధరౌ తత్ర ద్వావుత్తమధనుర్ధరౌ ।
ద్వౌ వరాసిధరౌ రాజన్నేకః శక్తిపినాకధృత్ ॥ 5-155-17(37111)
గజైర్మత్తైః సమాకీర్ణం సర్వమాయుధకోశకైః।
తద్బభూవ బలం రాజన్కౌరవ్యస్య మహాత్మనః ॥ 5-155-18(37112)
ఆముక్తకవచైర్యుక్తైః సపతాకైః స్వలంకృతైః ।
సాదిభిశ్చోపపన్నాస్తు తథా చాయుతశో హయాః ॥ 5-155-19(37113)
అసంగ్రాహాః సుసంపన్నా హేమభాండపరిచ్ఛదాః।
అనేకశతసాహస్రాః సర్వే సాదివశే స్థితాః ॥ 5-155-20(37114)
నానారూపవికారాశ్చ నానాకవచశస్త్రిణః ।
పదాతినో నరాస్తత్ర బభూవుర్హేమమాలినః ॥ 5-155-21(37115)
రథస్యాసందశ గజా గజస్య దశ వాజినః ।
నరా దశ హయస్యాసన్పాదరక్షాః సమంతతః ॥ 5-155-22(37116)
రథస్య నాగాః పంచాశన్నాగస్యాసఞ్శతం హయాః।
హయస్య పురుషాః సప్త భిన్నసంధానకారిణః ॥ 5-155-23(37117)
సేనా పంచశతం నాగా రథాస్తావంత ఏవ చ।
దశసేనా చ పృతనా పృతనా దశ వాహినీ ॥ 5-155-24(37118)
సేనా చ వాహినీ చైవ పృతనా ధ్వజినీ చమూః ।
అక్షౌహిణీతి పర్యాయైర్నిరుక్తా చ వరూథినీ ॥ 5-155-25(37119)
ఏవం వ్యూఢాన్యనీకాని కౌరవేయేణ ధీమతా।
అక్షౌహిణ్యో దశైకా చ సంఖ్యాతాః సప్త చైవ హ ॥ 5-155-26(37120)
అక్షౌహిణ్యస్తు సప్తైవ పాండవానామభూద్బలం ।
అక్షౌహిణ్యో దశైకా చ కౌరవాణామభూద్బలం ॥ 5-155-27(37121)
నరాణాం పంచపంచాశదేషా పత్తిర్విధీయతే।
సేనాముఖం చ తిస్రస్తా గుల్మ ఇత్యభిశబ్దితం ॥ 5-155-28(37122)
త్రయో గుల్మా గణస్త్వాసీద్గణాస్త్వయుతశోఽభవన్ ।
దుర్యోధనస్య సేనాసు యోత్స్యమానాః ప్రహారిణః ॥ 5-155-29(37123)
తత్ర దుర్యోధనో రాజా శూరాన్బుద్ధిమతో నరాన్।
ప్రసమీక్ష్య మహాబాహుశ్చక్రే సేనాపతీంస్తదా । 5-155-30(37124)
పృథగక్షౌహిణీనాం చ ప్రణేతౄన్నరసత్తమాన్ ।
విధివత్పూర్వమానీయ పార్థివానభ్యషేచయత్ ॥ 5-155-31(37125)
కృపం ద్రోణం చ శల్యం చ సైంధవం చ జయద్రథం ।
సుదక్షిణం చ కాంభోజం కృతవర్మాణమేవ చ ॥ 5-155-32(37126)
ద్రోణపుత్రం చ కర్ణం చ భూరిశ్రవసమేవ చ।
శకునిం సౌబలం చైవ బాహ్లీకం చ మహాబలం ॥ 5-155-33(37127)
దివసే దివసే తేషాం ప్రతివేలం చ భారత।
చక్రే స వివిధాః పూజాః ప్రత్యక్షం చ పునః పునః ॥ 5-155-34(37128)
తథా వినియతాః సర్వే యే చ తేషాం పదానుగాః।
బభూవుః సైనికా రాజ్ఞాం ప్రియం రాజ్ఞశ్చికీర్షవః ॥ ॥ 5-155-35(37129)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి సైన్యనిర్యాణపర్వణి పంచపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-155-1 వ్యుష్టాయాం వ్యతీతాయాం ॥
5-155-2 సారం పురోగామి । మధ్యం మధ్యమం। ఫల్గు పాశ్చాత్త్యం ॥
5-155-3 అనుకర్షః యుద్ధవిమర్దేయస్యకస్యచిద్రథావయవస్య నష్టస్య ప్రతిసమాధానార్థం యద్రథస్యాధోదారుబధ్యతే తత్।
అనుకర్షో రథాధఃస్థదారుణీతి భేదినీ । తూణీరో రథవాహ్యో బాణకోశః ।
మహాన్ నిషంగ ఇతి యావత్। ఉపాసంగాః హయగజవాహ్యాస్తూణాః ।
నిషంగః పత్తివాహ్యః స ేవ ॥
5-155-5 కచగ్రహవిక్షేపః కచేషు గృహీత్వా యేన శత్రుర్విక్షిప్యతే తాదృశః।
తైలాదయః ప్రపప్తాః శత్రూణాముపరి క్షిప్యంతే ।
సాశీవిషఘటాః ససర్పాః కుంభాః । సర్జరసో రాలద్రవ్యమగ్ర్న్యుద్దీపకం ॥
5-155-6 సఘంటాని ఫలకాని శస్త్రాగ్రాణి యేషాం తే సఘంటఫలకాః ।
అయంసి ఖంగపట్టిశచ్చురికాదీని। గుడజలం తప్తం। ఉపలా యంత్రక్షేప్యా గోలాః।
శాలతే కత్థతే శబ్దం కరోతీతి శాలః స చాసౌ భిందిపాలో గోఫలకః।
మధూచ్ఛిష్టం మయనం తదపి ద్రవీకృత్య గుడజలవత్ప్రక్షేప్యం।
ముద్గరః ముశలతుత్యో దండః ॥
5-155-7 కాండం బాణఫలకం తద్యుక్తో దండః కాండదండః ఇతియావత్।
సీరం లాంగలం । విషం ప్రసిద్ధం తేన యుక్తాస్తోమరా విషతోమరాః।
శూర్పాణి తప్తగుడాదిప్రక్షేపార్థాని। పిటకాస్తదాశ్రయా మంజూషాః అస్త్రరోధనార్థా వా।
దాత్రాం పరశుప్రభృతి । అంకుశతోమరాః బదరీకంటకతుల్యలోహకంటకోపేతాస్తోమరాః ॥
5-155-8 కీలకవచవాన్ హి పరేణ ముష్టియుద్ధే జేతుమశక్యః। వాశీ కాష్ఠప్రచ్ఛన్నం శస్త్రం।
వృక్షాదనాః లోహకంటకకీలాదీన్యుపకరణాని।
వ్యాఘ్రచర్మణా ద్వీపీ చిత్రవ్యాఘ్రస్తచ్చర్మణా చ పరివృతా రథా ఏవ ॥
5-155-9 తైలక్షౌమాని తైలాక్తవస్త్రవిశేషా యేషాం భస్మ ప్రహారస్థలే దీయతే ।
సర్పిశ్చ పురాతనం తదర్థమేవ ॥
5-155-10 చిత్రానీకాః చిత్రాణి సైన్యాని ॥
5-155-11 వినివేశేతా యేషు రథేష్వితి శేషః ॥
5-155-12 బద్ధాని అరిష్టాని అశుభహరాణి యంత్రౌషధాదీని యేషు తే బద్ధారిష్టాః।
బద్ధకక్షాః బద్ధాః కక్షాః స్పర్ధాపదాని తురగాదిశిరసి ఘంటామాలామౌక్తికగుచ్ఛాదీని।
బద్ధాని బిరుదాని యేషు। బద్ధాని ఆభరణాని క్షుద్రఘంటికాదీని నిర్యూహాః శిఖరాణి చ యేషు ॥
5-155-14 చతుర్యుజ ఇత్యేతద్వ్యాచష్టే ధుర్యయోరితి।
ధుర్యయోః ధూఃసన్నిహితయోః।
పార్ష్ణిస్పారథీ చక్రరక్షౌ ॥
5-155-17 పినాకః త్రిశూలం ॥
5-155-20 సంగ్రాహః హేషణపూర్వకమగ్రాదాభ్యాముత్ప్లవనం తద్రహితాః ।
యతః సుసంపన్నాః సంయకశిక్షితాః ॥
5-155-22 ఏకస్య రథస్య యథోక్తవిభాగేన దశ గజాః శతం అశ్వాః సహస్రం పదాతయశ్చ పరివార ఇత్యర్థః ॥
5-155-23 పక్షాంతరమాహ రథస్యేతి।
ఏకస్య రథస్య పంచాశద్రదా పంచసహస్రం అశ్వాః పంచత్రింశత్సహస్రం పదాతయః పరివార ఇత్యర్థః ॥
5-155-24 పృతనాయాం తు పంచసహస్రం నాగాస్తావంతో రథాః
పంచవింశతిసహస్రం నరాః పంచదశసహస్రం అశ్వాః ।
వాహిన్యాం పంచాశత్సహస్రం నాగాస్తావంతో రథాః సార్ధలక్షద్వయం నరాః।
సార్ధలక్షం అశ్వా ఇతి జ్ఞేయం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.